Demir Tozu Elek Analizi Nasıl Yapılır?

Toz metalurjisi, kimya ve kaplama sektörlerinde, kullanılacak demir tozunun parçacık boyutu dağılımı (PSD), nihai ürünün kalitesini doğrudan etkiler. Elek analizi, demir tozunun tane boyutunu mekanik olarak ayrıştırmak ve sınıflandırmak için kullanılan en temel, güvenilir ve dünya çapında kabul görmüş (ASTM veya ISO standartları) yöntemdir.

1. Elek Analizi İçin Gerekli Ekipmanlar

Doğru bir analiz için şu ekipmanların laboratuvarda hazır bulunması gerekir:

• Standart Deney Elekleri: Farklı mesh (mikron) ölçülerine sahip, üst üste dizilebilen paslanmaz çelik elekler.
• Elek Sarsma Cihazı (Sieve Shaker): Elek setini dikey ve yatay hareketlerle sarsan mekanik cihaz.
• Hassas Terazi: En az 0.01 gram hassasiyete sahip tartım cihazı.
• Numune Bölücü: Temsili numune almak için kullanılan aparat.

2. Adım Adım Elek Analizi Süreci

Hazırlık ve Numune Alma

Analiz edilecek demir tozu yığınından temsili bir numune alınır (genellikle 100 gram). Nemli tozlar topaklanma yapacağı için analiz öncesinde numunenin tamamen kuru olduğundan emin olunmalıdır.

Elek Diziliminin Oluşturulması

Elekler, en geniş gözenekli olan en üstte, en dar gözenekli olan en altta kalacak şekilde üst üste dizilir. En alta ise hiçbir deliği olmayan “toplama kabı” (pan) yerleştirilir.

Sarsma İşlemi

Numune en üstteki eleğe dökülür ve kapak kapatılır. Elek sarsma cihazı, demir tozunun yoğunluğuna göre belirlenen sürede (genellikle 10-15 dakika) çalıştırılır. Bu süre zarfında her bir parçacık kendi boyutuna uygun olan elek aralığına kadar aşağı iner.

Tartım ve Hesaplama

Sarsma işlemi bittikten sonra, her bir eleğin üzerinde kalan (retained) demir tozu miktarı hassas terazide tartılır. Toplam ağırlığın, her bir elekteki ağırlığa oranı hesaplanarak “yüzde (%) tane boyutu dağılımı” tablosu oluşturulur.

3. Sonuçların Yorumlanması ve Önemi

Elek analizi sonucunda elde edilen veriler, demir tozunun akışkanlığını, sıkıştırılabilirliğini ve reaktivitesini anlamamızı sağlar. Örneğin, 44 mikron altı tozların fazlalığı reaktiviteyi artırırken, dengeli bir dağılım parçaların mukavemetini artırır.